De krant als bron

Oude kranten zijn een onderschatte, zeer waardevolle bron voor de genealogisch onderzoeker. Zij kunnen je op het spoor brengen van bronnen waarin je nog niet gezocht hebt:

Mijn oudvader Jacobus van der Laaken was leerlooier en later schoenmaker in Leiden, althans zo stond beschreven bij alle bekende akten van de Burgerlijke Stand. Bij een routinematig onderzoek bij delpher.nl (een online krantenarchief) bleek er echter veel meer over hem te vertellen.

Bij het doorzoeken op de naam van deze voorvader kwam ik op het volgende artikel uit de Leidsche Courant van 3 juli 1865.

Leyden, 1 July. Een der oud-strijders uit deze stad, Jacobus van der Laaken, die aan de feestviering op Dinsdag jl. deel nam, is eergisteren overleden. In behoeftige omstandigheden verkeerende, werd hij door welwillende hulp in staat gesteld behoorlijk gekleed op het feest te verschijnen. Men deed hem, opdat hij zich niet te veel zou vermoeijen, met rijtuig naar de Ruïne brengen. Van daar begaf hij zich nog te voet met den stoet naar de kerk, maar het scheen dat hij daarbij te veel van zich had gevergd; want bij het verlaten van de kerk had hij hulp nodig om zijne woning te bereiken. Hij nam echter nog deel aan den maaltijd, maar kon slechts weinig nuttigen, en te huis gekomen begaf hij zich naar bed om niet weder op te staan.1

Twee dagen later wijdde de krant een bericht aan de begrafenis van Van der Laaken.

Gisteren morgen is het stoffelijk overschot van den oud-strijder J. van der Laaken, wiens overlijden wij in ons vorig nommer mededeelden, met militaire eerbewijzen op het kerkhof aan de Heerenpoort ter aarde besteld. De alhier woonachtige oud-strijders vergezelden het lijk naar de rustplaats der dooden. De slippen van het lijkkleed, waarop het Waterloo-kruis prijkte, werden door oud-strijders gedragen. Bij de geopende groeve werd door een der oud-strijders, den heer J. van der Tas, een treffend woord gesproken, dat op de aanwezigen diepen indruk maakte.2

Wat ik hier uit opmaak is dat Jacobus dus oud-strijder is. In 1865 kan dat op niet veel anders betrekking hebben als op de strijd tegen Napoleon in 1815. Een nader onderzoek in de registers van de Waterloo-gratificatie van 1817 leverde een inschrijving voor “Jac. van der Laken” van het Bataljon Nationale Militie no. 10 op.3

Door dit artikel ben ik verder gaan onderzoeken in de militaire stamboeken en andere militaire bronnen. Het resultaat was een interessant verhaal:

De 24 jaar oude schoenmaker Jacobus van der Laken ging bij de oprichting van de Nationale Militie in dienst en werd direct ingezet in de slag bij Waterloo. Vervolgens maakte hij een voettocht naar Parijs om keerde later weer terug naar Leiden. Daar pakte hij zijn oude beroep weer op, wat in alle akten tussen 1818 en 1827 keurig vermeld staat.

In 1865 was de Slag bij Waterloo 50 jaar geleden. Jacobus was een van de eersten die het Zilveren Herdenkingskruis 1813-1815 ontving op een grote herdenkingsplechtigheid in Leiden. Dit was dus het feest waarnaar in het krantenartikel verwezen werd. De gebeurtenissen op het feest werden uitgebreid opgetekend in een boek.4

Dergelijke verhalen geven kleur aan onze voorouders. Zonder de zoekslag in oude kranten was ik nooit op dit spoor gekomen.

 

  1. Leydsche Courant, 3 juli 1865; image op Delpher.nl.
  2. Leydsche Courant, 5 juli 1865; image op Delpher.nl.
  3. Stadsarchief Amsterdam, 355: Hoofdbestuur van het Fonds ter aanmoediging en ondersteuning van de Gewapende Dienst in de Nederlanden, inv.nr. 718, nr. 5498.
  4. Hermanus Hardenberg, Het nationaal feest te Leiden, ter eere van oud-strijders van de jaren 1813 en 1815, en ter viering van het halve eeuwfeest der militaire Willemsorde, op den 27 juny 1865 (Den Haag: Gebr. Van Cleef).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *